Tan Gazetesi Olayları (1945)

Tan Gazetesi Olayları çoğunluğu gençlerden ve öğrencilerden oluşan kalabalığın 4 Aralık 1945 tarihinde dine karşı, sol/komünist eğilimli ve Sovyetler Birliği taraftarı günlük Tan gazetesi ile Yeni Dünya ve La Turquie gazeteleri, Görüşler Dergisi ve sosyalist eğilimli yayınlar satan ABC ve Berrak kitabevlerine saldırıp matbaalarını yer bir ettiği nümayişlerdir. 1945 yılının ikinci yarısında Türkiye'de CHP iktidarını destekleyen gazeteler ile Tan ve Vatan gibi muhalif gazeteler birbiriyle mücadele ediyordu. Dine aykırı düşüncede olan Zekeriya Sertel ile sebetayist eşinin çıkardığı Tan gazetesi Sovyetler Birliği yanlısı yayın yapıyordu. O sırada Celâl Bayar, Adnan Menderes, Tevfik Rüştü Aras ve Fuad Köprülü yeni bir parti kurmak için CHP'den istifa etmişti. Bu 4 kişi diğer muhalefet mensubu kişilerle Görüşler dergisinde yazı yazma sözü verdi. Tanin gazetesi, Görüşler dergisinde Sabiha Sertel'in bir yazısının komünist içerikli olduğunu yazınca ve CHP milletvekili ve gazetenin başyazarı Hüseyin Cahit Yalçın "Kalkın Ey Ehli Vatan" başlıklı imzasız bir yazı yazınca ertesi gün çoğu vatanperver gençlerden oluşan kalabalık "Komünistlere ölüm!" ve “Kahrolsun Komünizm” gibi sloganlarla önce Tan gazetesinin yönetim bölümüyle matbaasını tahrip etti, sonra yukarıda adı belirtilen gazete, dergi ve yayınevlerine büyük zarar verildi. Bu olayın ardından CHP'den yeni ayrılan ve ileride Demokrat Partiyi kuracak Dörtler grubu da (Adnan Menderes ve diğerleri) CHP'ye muhalefetlerinde diğer muhalif sol/sosyalist/komünist görüşlü kesimlerle bir araya gelmeyecek şekilde aralarına sınır çektiler ve Görüşler dergisinden çekildiler. Komünizm tehlikesi karşı Sovyetler Birliğinden ziyade ABD ile iş birliği görüşleri ağırlık kazandı.

Bu Konu Hakkında Risale-i Nur'daki Derslerin Özeti

• Bediüzzaman İstanbul’da Bolşevizm aleyhindeki bu nümayiş hâdisesinin Risale-i Nur’a karşı perde altında hücum eden iki kuvvetin birbirine vaziyet almaya başladığı cihetle, Risale-i Nur fütuhatına büyük bir vesile olduğunu ve Bolşevizm’in, Müslümanlar içinde anarşilikle mutlak dinsizlik ve tabiatçılık fikrini yerleştirmeye çalışmalarına ancak Risale-i Nur’un hakikatlerinin karşı çıkabileceğini ve bu olayın milliyet-perver, vatan-perver, siyasetçi ve dindarların Risale-i Nur’un arkasına girmeye ve onunla barışmaya vesile olabileceğini söyler.
• Bu hadiseye şahit olan nur talebeleri dinsiz ve komünist yaptık zannedilen gençlerin ve öğrencilerin dinsiz neşriyat yapanları söz ve fiilleriyle protesto etmelerinin Nur’un fütuhatının geniş bir sahada devam ettiğini gösterdiğini söyler.

Gerçekleştiği Tarih ve Yer

4 Aralık 1945, Tan Gazetesi matbaası ve yakındaki Görüşler dergisi, Yeni Dünya ve La Turquie gazeteleri ile ABC ve Berrak kitabevleri (Beyazıt ve Beyoğlu civarları)

Harita konumu

[1] (Tan Gazetesi Matbaası binası)

Neticesi

Olayların ardından saldırıya uğrayan diğer sosyalist eğilimli gazete ve dergilerle birlikte Tan da yayın hayatına son vermek zorunda kaldı. Göstericilerden yargılanıp mahkûm olan olmadı. Bu olayın ardından CHP'den yeni ayrılan ve ileride Demokrat Partiyi kuracak Dörtler grubu da (Adnan Menderes ve diğerleri) CHP'ye muhalefetlerinde diğer muhalif sol/sosyalist/komünist görüşlü kesimlerle bir araya gelmeyecek şekilde aralarına sınır çektiler ve Görüşler dergisinden çekildiler. Komünizm tehlikesi karşı Sovyetler Birliğinden ziyade ABD ile iş birliği görüşleri ağırlık kazandı. Tan Gazetesini çıkartan Serteller 114 gün hapiste kaldılar ve ardından yurt dışına çıktılar.

Risale-i Nur'da Nerede ve Nasıl Bahsedildiği

Aziz, sıddık kardeşlerim!

“İhlas” ve mektupların suretlerinin hafiyeler tarafından alınması sizi müteessir etmesin. Zaten o mektupları ve “İhlas” ve İhbar-ı Aleviye’yi onlara okutmak, Risale-i Nur hesabına ve fütuhatına lâzım idi. Hem bu hâdise zamanında İstanbul’da Bolşevizm aleyhindeki nümayiş hâdisesi, Risale-i Nur’a karşı perde altında hücum eden iki kuvvet birbirine vaziyet almaya başladığı cihetle, Risale-i Nur fütuhatına büyük bir vesiledir. Muvakkat bize karşı bazı ilişmeler olsa da hiç ehemmiyeti yok. Çünkü Bolşevizm’in, Müslümanlar içinde anarşilik mahiyetinde küfr-ü mutlak ve fikr-i tabiatla yerleştirilmesine mukabil ancak ve ancak Risale-i Nur’un fevkalâde kuvvetli hakikatleri çıkabilmesinden, milliyet-perver ve vatan-perver ve siyasetçiler ve dindarlar, Risale-i Nur’un arkasına girmeye ve onunla barışmaya ve onunla siper almaya bir yol açılıyor nazarıyla bakıyoruz.

Said Nursî

(Emirdağ 1 Lahikası)

---

Aziz kardeşlerimiz! (Haşiye: İstanbul’da hâdiseyi gören Risale-i Nur talebelerinin mektubundan bir parçadır. (Naşir))

‌لَهُ الْحَمْدُ وَ الْمِنَّةُ‌ dün, Nur’un manevî bir fütuhatı, bütün azamet ve dehşetiyle İstanbul’da görüldü. Küfr-ü mutlakı dünyaya hususan âlem-i İslâm’a yerleştirmek isteyen bir cemiyet ve onun nâşir-i efkârı ve mürevvic-i âmâli olan bir iki gazete matbaası ve kütüphanesi darmadağın edilerek; dinsiz yaptık, komünist yaptık zannedilen gençlik ve mekteplilerin ağzıyla ve harekâtıyla ve fiilleriyle protesto edildi. “Kahrolsun komünistlik!” diye beddualar edildi. Bu cemiyetin binler lira maddî, milyonlar lira da manevî zararı oldu. Ve üzülen bizlere, kalbimiz ve ruhumuzla çok alâkadar bir şahs-ı manevî:

Ey Nurcular! Şimdi maddî imkân hasıl olmuyor diye üzülmeyiniz. Nur’un fütuhatı geniş bir sahada devam ediyor. Küllî bir muvaffakıyet hasıl oluyor. Vesaire vesaire diye bağırdı.

هٰذَا مِنْ فَضْلِ رَبّٖى

(Emirdağ 1 Lahikası)

İlgili Resimler/Fotoğraflar

İlgili Maddeler/Kategoriler

• Komünizm: Sınıfsız, devletsiz, dinsiz ve özel mülkiyetin olmadığı bir toplum oluşturmayı hedefleyen ideoloji
• Bolşevizm: Komünizmin hedefine ulaşmak için silahlı ve örgütlü devrim mücadelesi yöntemi